Kinh tế đêm được xem là 'mỏ vàng' giúp TP.HCM tăng trưởng nhanh và bền vững, đặc biệt giúp du khách trong nước và quốc tế gia tăng thời gian lưu trú và chi tiêu. Tuy nhiên bên cạnh lợi thế nổi bật, TP cũng đối mặt không ít thách thức lớn.

Các chuyên gia trao đổi trước tọa đàm - Ảnh: HỮU HẠNH

Tọa đàm Phát triển kinh tế đêm - Động lực thúc đẩy tăng trưởng TP.HCM được báo Tuổi Trẻ phối hợp Hiệp hội Ẩm thực TP.HCM (FBA) tổ chức chiều 25-3. 

Trong bối cảnh Chính phủ đã ban hành Quyết định số 1129 với định hướng phát triển kinh tế đêm, nhằm mở ra cơ hội tăng trưởng mới, góp phần nâng cao thu nhập và cải thiện đời sống người dân.

Nhiều "nút thắt" đang cột chặt sự phát triển của kinh tế đêm

Nhà báo Trần Xuân Toàn - Phó tổng biên tập báo Tuổi Trẻ - cho biết để đạt mục tiêu phát triển kinh tế hai con số, TP.HCM phải thúc đẩy ba trụ cột: tiêu dùng, xuất khẩu và đầu tư. Và kinh tế đêm có thể tạo thêm lực đẩy rất lớn cho trụ cột tiêu dùng, đồng thời lan tỏa sang du lịch, dịch vụ và thu hút đầu tư.

Sau khi sắp xếp lại không gian phát triển, quy mô thị trường của TP.HCM là rất lớn, kèm theo dư địa rất rộng của lượng du khách đổ về, tạo động lực để phát triển các hoạt động kinh tế về đêm. Tuy nhiên kinh tế đêm không chỉ gắn với ăn uống, vui chơi, giải trí mà còn liên quan đến việc thúc đẩy du lịch, mở rộng các loại hình dịch vụ và kích thích tiêu dùng, mua sắm.

Hiện nay rất cần những hiến kế cho việc quy hoạch lại không gian phát triển kinh tế đêm trong bối cảnh TP.HCM mới, không chỉ dồn nén vào một lõi trung tâm.

Ông Nguyễn Nguyên Phương (giữa) - Phó giám đốc Sở Công Thương TP.HCM, ông Lê Anh Hoàng (bìa trái) - Phó giám đốc Trung tâm Phát triển thương mại và Đầu tư TP.HCM và ông Trần Xuân Toàn - Phó tổng biên tập báo Tuổi Trẻ - Ảnh: HỮU HẠNH

Ông Nguyễn Nguyên Phương - Phó giám đốc Sở Công Thương TP.HCM - cho rằng chủ trương phát triển kinh tế đêm đã được định hướng xuyên suốt từ Trung ương đến địa phương. Nhưng khi đi vào triển khai thực tế, "nút thắt" hàng đầu lại nằm ở khâu tổ chức thực hiện.

Hiện chưa xác định rõ cơ quan đóng vai trò chịu trách nhiệm điều phối chung các hoạt động kinh tế đêm trên toàn địa bàn. Dù đã có những phân công bước đầu, cơ chế vận hành vẫn thiếu rõ ràng và chưa phát huy hiệu quả, dẫn đến tình trạng các đề xuất, sáng kiến từ doanh nghiệp và địa phương chưa được triển khai đồng bộ.

Dù đã có nhiều đề án, chương trình được xây dựng, nhưng thực tế cho thấy số lượng mô hình triển khai thành công còn khá hạn chế. Nguyên nhân không nằm ở việc thiếu ý tưởng hay nguồn lực xã hội, mà chủ yếu xuất phát từ các "điểm nghẽn" về cơ chế, chính sách và hành lang pháp lý.

Một trong những bất cập lớn được chỉ ra là hệ thống quy định pháp lý hiện hành chưa phân định rõ ràng giữa hoạt động kinh tế ban ngày và ban đêm. Các lĩnh vực đặc thù của kinh tế đêm như ẩm thực, giải trí, đặc biệt là hoạt động phục vụ đồ uống có cồn, hiện vẫn đang chịu sự điều chỉnh bởi các quy định chung, vốn được thiết kế cho hoạt động ban ngày...

Phát triển kinh tế đêm toàn diện, giàu bản sắc

PGS.TS Đinh Tiên Minh chia sẻ góc nhìn toàn diện về phát triển kinh tế đêm TP.HCM - Ảnh: HỮU HẠNH

"Phát triển kinh tế đêm không chỉ là bài toán thương mại mà còn là bài toán tổ chức đời sống đô thị hiện đại", PGS.TS Đinh Tiên Minh - Trưởng bộ môn marketing, khoa kinh doanh quốc tế & marketing, Trường Kinh doanh UEH (Đại học Kinh tế TP.HCM) - chia sẻ tại tọa đàm.

Theo chuyên gia, dù tiếp cận theo góc độ nào, kinh tế đêm cũng cần được nhìn nhận đồng thời ở ba khía cạnh: kinh tế, văn hóa và xã hội.

Đối với TP.HCM, PGS.TS Đinh Tiên Minh nhấn mạnh nếu chỉ xem kinh tế đêm là chuyện mở cửa muộn hơn để bán hàng nhiều hơn thì cách tiếp cận sẽ rất hẹp. 

Cần xem đây là hệ sinh thái trải nghiệm đô thị, bao gồm: quy hoạch không gian, thiết kế trải nghiệm, an ninh, giao thông đêm, quản lý môi trường, hoạt động văn hóa và sức hấp dẫn thương hiệu đô thị.

Việc phát triển kinh tế đêm có thể góp phần kéo dài thời gian lưu trú của du khách, gia tăng chi tiêu ban đêm, thu hút đầu tư vào các lĩnh vực thương mại - dịch vụ - giải trí, tạo thêm việc làm, tăng nguồn thu và nâng cao hiệu quả khai thác hạ tầng đô thị.

Với TP.HCM, kinh tế đêm được đánh giá có nhiều tiềm năng và lợi thế nổi bật. Khi TP là trung tâm kinh tế, thương mại, dịch vụ và du lịch lớn nhất cả nước, sở hữu nhịp sống đô thị sôi động, sức mua cao và nhu cầu giải trí lớn. Song song nguồn tài nguyên du lịch, văn hóa, nghệ thuật và ẩm thực phong phú. Có hai nguồn cầu mạnh mẽ từ cả du khách và cư dân đô thị.

Tuy nhiên thực tế cho thấy kinh tế đêm tại Việt Nam nói chung và nhiều địa phương vẫn còn phát triển manh mún.

Tại TP.HCM, kinh tế đêm cũng đang đối mặt với nhiều thách thức lớn, các sản phẩm nhìn phong phú, nhưng thực ra rất đơn điệu. Chưa kể quy hoạch còn chưa đồng bộ, hoạt động nhỏ lẻ, manh mún, thiếu không gian riêng và thiếu liên kết giữa các chức năng.

Các rủi ro liên quan đến an ninh trật tự, áp lực về tiếng ồn, rác thải, nguy cơ phát sinh tệ nạn và hàng giả, trong khi cơ chế kiểm soát rủi ro vẫn chưa hoàn thiện.

Ngoài ra, thành phố còn thiếu một đầu mối điều phối chuyên trách, thiếu sự phối hợp liên ngành và khó tạo đột phá trong vận hành.

Nhận thức về phát triển kinh tế đêm cũng chưa thống nhất, còn thiên về kiểm soát, tồn tại nhiều rào cản chính sách và hạn chế sự sáng tạo.

Kinh tế đêm cần phát triển nhiều sản phẩm, nhiều trải nghiệm và nhiều mức chi tiêu khác nhau để phù hợp với từng phân khúc khách quốc tế. - Ảnh: QUANG ĐỊNH

Thực tế cho thấy TP.HCM không thiếu sự sôi động về đêm, nhưng lại thiếu bản sắc rõ ràng để nhận diện.

Kinh nghiệm từ các quốc gia và thành phố phát triển kinh tế đêm cho thấy cần có đầu mối điều phối chuyên trách để quản lý hiệu quả. Cần quy hoạch kinh tế đêm theo chủ đề, gắn với đặc trưng văn hóa từng khu vực để tạo điểm nhấn.

Việc đa dạng hóa sản phẩm cũng là yếu tố quan trọng. Bên cạnh cần đầu tư đồng bộ về hạ tầng nền tảng như giao thông ban đêm, chiếu sáng, an ninh và khả năng tiếp cận. Đặc biệt, kinh tế đêm phải gắn kết với bản sắc văn hóa địa phương để tạo giá trị riêng và sức cạnh tranh.

Về định hướng phát triển, theo chuyên gia, TP.HCM có thể tập trung vào nhóm sản phẩm kinh tế đêm như: biểu diễn văn hóa nghệ thuật ban đêm, tour đêm, chợ đêm và không gian nghệ thuật, phố đi bộ theo chủ đề, các không gian mở ban đêm, hệ thống hạ tầng vận hành kinh tế đêm.

Việc tích hợp toàn diện các yếu tố trên sẽ góp phần hình thành một nền kinh tế đêm sôi động và bền vững.

Các đại biểu chia sẻ thông tin trước khi tiến hành buổi tọa đàm - Ảnh: HỮU HẠNH

Phát triển kinh tế đêm - Động lực thúc đẩy tăng trưởng TP.HCM

Nhằm nhận diện các "điểm nghẽn" và khơi thông nguồn lực cho kinh tế đêm, báo Tuổi Trẻ và Hiệp hội Ẩm thực TP.HCM phối hợp tổ chức buổi tọa đàm chuyên sâu với chủ đề "Phát triển kinh tế đêm - Động lực thúc đẩy tăng trưởng TP.HCM" vào ngày 25-3, tại TP.HCM.

Sự kiện diễn ra trong bối cảnh TP.HCM đang xây dựng Luật Đô thị đặc biệt, cùng nghị quyết về cơ chế đặc thù, đang tạo ra những cơ hội để TP chủ động quy hoạch và thu hút đầu tư, phát triển kinh tế đêm.

Tọa đàm có sự góp mặt của lãnh đạo các sở, ban ngành, các nhà hoạch định chính sách, các chuyên gia kinh tế đầu ngành, Hiệp hội Ẩm thực TP.HCM cùng đại diện các doanh nghiệp lớn như Saigontourist Group, Satra, Vietravel, Viettel...

Tại đây, các chuyên gia sẽ tập trung thảo luận về bài toán quy hoạch không gian, đa dạng hóa sản phẩm văn hóa - nghệ thuật bản sắc, đồng thời lắng nghe kiến nghị trực tiếp từ doanh nghiệp về chính sách phát triển kinh tế đêm.

Diễn đàn quan trọng này cũng giới thiệu mô hình kinh tế đêm thành công trên thế giới, từ đó đề xuất lộ trình thí điểm hiệu quả, góp phần đưa kinh tế đêm trở thành động lực tăng trưởng cho kinh tế TP.HCM.

(nguồn: tuoitre.vn)